Sosyal Psikolojik Açıdan Linç Kültürü: İlişkili Olduğu Etmenler ve Sonuçları Açısından bir Derleme

Abstract

Linç kültürü, paylaşımları ve ifadeleri toplum tarafından olumsuz karşılanan kişilerin, linç kitlesi tarafından toplumdan uzaklaştırılması ve çeşitli alanlarda varlıklarının silinmesi amacıyla gerçekleştirilen eylemleri ifade etmektedir. Bu makalede son yıllarda özellikle sosyal medyada yaygınlaşan linç kültürünü tanıtmak ve bu kavramı sosyal psikoloji bakış açısıyla ele almak amaçlanmıştır. Linç kültürü, linçe maruz kalan kişiler açısından birçok olumsuz sonuca yol açabilmektedir. Makale ile hem bu olumsuz sonuçların farkında olunmasını sağlamak hem de kişilerin linç kültürüne neden katkı sağladığını açıklamak hedeflenmiştir. Bu doğrultuda makalede öncelikle linç kültürü ve linç kültürünün tarihinden söz edilmiştir. Bu yapılırken linç kültürüyle ilişkili olan boykot, çevrimiçi ayıplama ve dijital kanunsuzluk gibi kavramlara da yer verilmiştir. Ardından linç kültürünü açıklamak için kitle psikolojisi, sosyal etki, sorumluluğun dağılması, anonimlik, kimliğin yitirilmesi ve günah keçisi seçme gibi bazı sosyal psikolojik değişkenlerden yararlanılmıştır. Sonrasında, linç kültürü ile ilgili örnek vakalar ve araştırma bulgularından söz edilmiştir. Bu araştırma bulguları doğrultusunda izleyen çalışmalarda konuyla ilgili daha fazla ilişkisel veya deneysel araştırma yapılması tavsiye edilmiştir. Son olarak, linç kültürünün doğurabileceği olumsuz sonuçlara ve bunlara yönelik alınabilecek bazı önerilere ve önlemlere yer verilmiştir.

Cancel culture refers to the actions carried out by the lynch mob to remove people whose posts and expressions are negatively received by the society and to erase their existence in various fields. In this article, it is aimed to introduce the cancel culture, which has become widespread especially in social media in recent years, and to address this concept from the perspective of social psychology. Cancel culture can lead to many negative consequences for those who are subjected to lynching. The article aims both to raise awareness of these negative consequences and to explain why people contribute to cancel culture. In this direction, firstly, cancel culture and the history of cancel culture are mentioned in the article. While doing this, concepts such as boycott, online shaming and vigilantism, which are related to cancel culture, are also included. Then, some social psychological variables such as mass psychology, social influence, diffusion of responsibility, anonymity, deindividuation and scapegoating are used to explain cancel culture. Afterwards, sample cases and research findings related to cancel culture are mentioned. In line with the findings of this research, it is recommended to conduct more correlational or experimental research on the subject in future studies. Finally, the negative consequences of cancel culture and some suggestions and precautions that can be taken against them are included.