Browsing by Author "Bakal, Mehmet Gökhan"

Now showing 1 - 2 of 2

Derin Öğrenme Temelli İlaç Yeniden Konumlandırma: Kelime Temsilleri ve Siyam İkizi Ağları Kullanılarak Literatüre Dayalı Bir Çerçeve
(2025) Al-Qershi, Ahmed Marwan Abdulhabeb; Bakal, Mehmet Gökhan
Geleneksel ilaç geliştirme süreçlerinin yüksek maliyetleri, uzun zaman çizelgeleri ve riskleri, mevcut ilaçların yeni kullanım alanlarını keşfetmeyi amaçlayan ilaç yeniden konumlandırma çalışmalarına olan ilgiyi artırmıştır. Bu tez, SemMedDB'den elde edilen biyomedikal verileri kullanarak, ilaçlar ile hastalıklar arasındaki potansiyel yeni tedavi bağlantılarını belirlemeye yönelik derin öğrenmeye dayalı bir sistem sunmaktadır. Geliştirilen sistem, erken aşama ilaç keşfi için pratik ve verimli bir fikir üretme yöntemi sağlamayı hedeflemektedir. Sistem, FastText modelinden türetilen kelime desenlerini kullanarak eğitilen bir Siyam Sinir Ağı (SNN) mimarisine dayanmaktadır. Çalışmada, hangi yapının daha verimli özellikler çıkarabildiğini test etmek için biri yoğun (dense), diğeri evrişimli (convolutional) olan iki farklı alt ağ yapısı denenmiştir. 570'ün üzerinde model yapılandırması test edilmiş ve en iyi konfigürasyon %87.66 doğrulama doğruluğu ve yaklaşık %83 test doğruluğu elde etmiştir. Ayrıca kesinlik, duyarlılık ve F1-skorları açısından da dengeli bir performans sergilemiştir. Bu çalışma, derin öğrenmenin organize edilmiş biyomedikal literatür ile birleşiminin, daha akıllı ilaç keşif süreçlerine nasıl katkı sağlayabileceğini göstermektedir.
Biyomedikal Varlıklar Arasındaki İlişkilerin Biyomedikal Makaleler Aracılığıyla Keşfedilmesine Dair Bir Sistem Geliştirilmesi
(2025) Altuner, Osman; Güngör, Burcu; Bakal, Mehmet Gökhan
Günümüz dünyasında dijitalleşme hızla yayılmaktadır. Bu yayılma, bir yandan hayatımızı kolaylaştırırken diğer yandan büyük miktarda dijital verinin analizi ve işlenmesi gibi yeni zorlukları da beraberinde getirmektedir. Bu durum özellikle akademik araştırmalar bağlamında belirgindir. Akademik araştırmalar, gelişmiş değerlendirme süreçlerine ihtiyaç duymaktadır. Bu bağlamda, hastalıklar üzerine yapılan araştırmaların etkili bir şekilde değerlendirilmesi gerektiği bilinmektedir. Bu çalışmada, hastalıklarla ilgili yayınlar metin analizi yöntemlerine tabi tutulmuş ve ardından verilerin önemli biyomedikal bağlantılarla ilişkilendirilmesini sağlayan bir ağ yapısına dönüştürülmüştür. Amaç, tedavi edici ve sebep verici gibi önemli bağlantılara sahip iki biyomedikal varlığın karmaşık ağ yapısını incelemektir. Bu durumda, manuel arama yöntemleriyle elde edilen varlık ikililerinin gerçek bağlantılar olduğu doğrulanmıştır. Bu çalışma, mevcut bilinen biyomedikal varlıkların bulunmasında sıklıkla zaman alan manuel arama sürecini başarıyla çözmüştür. Ayrıca, bu yöntem sayesinde birden fazla ikili bağlantı örüntüsü aracılığıyla bilinmeyen veya henüz keşfedilmemiş olası yeni ilişkilerin (tedavi edici, sebep verici vb.) keşfedilme potansiyeli bulunmaktadır. Sonuç olarak, çizge analizi, bilgi keşfi ve metin madenciliği gibi tekniklerin bir araya getirilmesi, biyomedikal araştırmalarda potansiyel olarak önemli yeni sonuçların keşfedilmesine yol açmaktadır.